ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ
Η ΙΕΡΑ ΠΟΛΙΣ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ

 
Οι Πολιορκίες και η `Εξοδος
 
 
ΧΑΡΑΚΤΙΚΟ

Στις αρχές του 19ου αιώνα η πόλη προσπαθούσε να βρει την παλαιότερη ακμή της, η οποία είχε ανακοπεί από τις καταστροφές των Ορλωφικών.
Οι επεκτατικές ενέργειες του Αλή Πασά, ο οποίος στόχευε στην ανεξαρτητοποίηση του από την Κωνσταντινούπολη, προκάλεσαν νέα προβλήματα στο Μεσολόγγι και όλη την περιοχή του.
Την 20-5-1821 το Μεσολόγγι κηρύσσει την Επανάσταση εναντίον των Τούρκων, πρώτο στην Δυτική Ελλάδα και εκλέγει αρχηγό τον Αθαν. Ραζηκώτσικα ενώ καλεί τον αρματωλό του Ζυγού Δημ. Μακρή μέσα στην πόλη. Από τότε μέχρι την Έξοδο το Μεσολόγγι γίνεται ο προμαχώνας του αγώνα εναντίον των Τούρκων. Ακολουθεί ένα συνοπτικό χρονικό:
  • Την 1 Ιουνίου 1821 αρχίζουν εργασίες για την πρώτη οχύρωση της πόλης.
  • Την 25 Οκτωβρίου 1822 ξεκινά η πρώτη πολιορκία της πόλης από τους Τούρκους και τους Μωαμεθανούς Αλβανούς με πασάδες τους Ρεσίτ Πασά ή Κιουταχή και Ομέρ Πασά Βρυώνη.
  • Τα ξημερώματα των Χριστουγέννων οι Τούρκοι προσπαθούν να αιφνιδιάσουν τους πολιορκημένους (οι οποίοι θα βρίσκονταν στις εκκλησίες). Αυτοί όμως, ειδοποιημένοι από τον κυνηγό του Ομέρ Βρυώνη Γιάννη Γούναρη, τους περιμένουν και τους κατατροπώνουν.
    Στην συνέχεια τους κυνηγούν έως τον Αχελώο και τους προκαλούν τεράστια καταστροφή.
  • Τον Μάρτιο του 1823 ξεκινά η ανακατασκευή της οχυρώσεως της πόλης με σχέδια του Χίου μηχανικού Μιχαήλ Κοκκίνη.
  • Τον Σεπτέμβριο του 1823 ξεκινά νέα βραχύχρονη Πολιορκία της περιοχής από τον Μουσταή Πασά, ο οποίος όμως αναγκάζεται να αποχωρήσει την 30 Νοεμβρίου.
  • Την 5 Ιανουαρίου 1824 αποβιβάζεται στην πόλη ο Λόρδος Βύρων με την ακολουθία του. Η άφιξή του αναπτερώνει το ηθικό των πολιτών και στρατιωτών που βρίσκονται στην πόλη. Δυστυχώς την 19 Απριλίου 1824 πεθαίνει ο Λόρδος Βύρων.
  • Την 15-4-1825 ξεκινά η τρίτη πολιορκία της πόλης από τον Κιουταχή Πασά. Μετά από συνεχείς αποτυχίες οι Τούρκοι χαλαρώνουν την πολιορκία από τον Οκτώβριο.
  • Την 12 Δεκεμβρίου αποβιβάζεται στο Κρυονέρι ο Ιμπραήμ Πασάς με τους Αιγύπτιους στρατιώτες του και πολλούς Ευρωπαίους αξιωματικούς.
  • Την 26 Φεβρουαρίου οι Τούρκοι κυριεύουν την νησίδα του Βασιλαδιού.
  • Την 28 Φεβρουαρίου κυριεύεται η νησίδα του Ντολμά και την 1 Μαρτίου συνθηκολογεί το Αιτωλικό.
  • Την 25 Μαρτίου οι Τούρκοι και Αιγύπτιοι προσπαθούν να καταλάβουν την νησίδα της Κλείσοβας χωρίς επιτυχία. Υποχωρούν με 3.000 νεκρούς.
  • Την 6 Απριλίου οι πρόκειτοι της πόλης και οι οπλαρχηγοί αποφασίζουν την Έξοδο.
  • Την 10 Απριλίου γίνεται η ηρωϊκή Έξοδος. Οι Τούρκοι ειδοποιημένοι περιμένουν τους Έλληνες και τους προξενούν μεγάλες καταστροφές.
    Από τους 11.000 υπερασπιστές της πόλης (περίπου 7.000 γυναικόπαιδα και αμάχους και περίπου 4.000 πολεμιστές) πολύ λίγοι σώζονται και φθάνουν στο Μοναστήρι του Αη-Συμιού και από εκεί στην Δερβέκιστα (Ανάληψη).
  • Οδομαχίες συνεχίζονται μέσα στην Πόλη σχεδόν για μια εβδομάδα, έως ότου την καταλάβουν πλήρως οι Τούρκοι και οι Αιγύπτιοι.
  • Έξω από την πόλη πωλούνται αυτά στέλνονται σκλάβοι περίπου 6.000 γυναικόπαιδα ενώ 7.200 παστωμένα στον Σουλτάνο σαν απόδειξη της νίκης και σαν πειστήριο για είσπραξη αμοιβής από τους νικητές Τούρκους.
  • Οι Μεσολογγίτες που φθάνουν στο Ναύπλιο συνεχίζουν να πολεμούν εναντίον των Τούρκων όπου υπήρχε ανάγκη.
    Η Έξοδος των Μεσολογγιτών και η μεγάλη καταστροφή της Πόλης προκαλούν ρίγη συγκίνησης σε όλη την Ευρώπη και ξεσηκώνουν τους λαούς, οι οποίοι πιέσουν τις κυβερνήσεις τους να δράσουν υπέρ των Ελλήνων.
    Το κύμα φιλελληνισμού που ξεσηκώνεται συντελεί στην επέμβαση της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Ρωσίας υπέρ της Ελλάδος.
    Δεν είναι υπερβολή να πούμε, ότι η θυσία των υπερασπιστών του Μεσολογγίου εξασφάλισε την ελευθερία της Ελλάδας.
    Πέρα από την ανωτέρω συνοπτική εξιστόρηση της πολεμικών γεγονότων πρέπει να σημειώσουμε και τα ακόλουθα:
  • Κατά τις πολιορκίες εκδίδονταν στο Μεσολόγγι δύο εφημερίδες από τις οποίες σημαντικότερη και μακροβιώτερη ήταν τα ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ του Ελβετού φιλέλληλα Ιακώβου Μάγερ, η οποία τυπωνόταν με τυπογραφικό εξοπλισμό, τον οποίο δώρισε στην πόλη ο Λόρδος Βύρων.
  • Επίσης μέσα στην πόλη λειτουργούσαν δύο σχολεία.
  • Στο Μεσολόγγι είχε έδρα η Διοίκηση της Δυτικής Χέρσου Ελλάδας.
  • Στο Μεσολόγγι είχε μεταφερθεί η έδρα της Μητροπόλεως Άρτης και Ναυπάκτου.
  • Στην πόλη ιδρύθηκε το πρώτο Λαϊκό Ιατρείο, και το πρώτο Δικαστήριο Αιτωλίας.
  • Το 1824 ιδρύθηκε το Δικαστήριο των Εκκλήτων.